Thai kỳ là khoảng thời gian ngập tràn hạnh phúc, nhưng những biến chứng bất ngờ vẫn có thể xảy ra. Một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất là vỡ tử cung – tình trạng đòi hỏi phải cấp cứu y tế ngay lập tức vì nó đe dọa trực tiếp đến tính mạng của cả mẹ và bé.
Vỡ tử cung là gì?
Vỡ tử cung là tình trạng vách cơ của tử cung bị rách ra. Điều này thường xảy ra nhất trong quá trình chuyển dạ hoặc trong một số trường hợp, có thể xảy ra sớm hơn vào 3 tháng cuối của thai kỳ. Vết rách này có thể khiến em bé, bánh nhau hoặc nước ối tách rời khỏi tử cung và tràn vào khoang bụng của người mẹ, dẫn đến tình trạng xuất huyết nghiêm trọng ở mẹ và thiếu oxy ở bé, có nguy cơ gây tử vong cho cả hai.
Những ai có nguy cơ cao?
Những người mẹ có nguy cơ vỡ tử cung cao nhất là những người có tiền sử phẫu thuật liên quan đến tử cung, bao gồm:
· Người từng sinh mổ (C-section): Mẹ từng sinh mổ ở lần mang thai trước và cố gắng sinh thường ở lần mang thai này sẽ có nguy cơ bị bục/rách vết mổ cũ trên tử cung.
· Người từng phẫu thuật bóc tách u xơ tử cung (Myomectomy): Việc phẫu thuật cắt bỏ các khối u xơ lớn có can thiệp sâu hoặc gần như toàn bộ lớp cơ tử cung đến tận buồng tử cung sẽ khiến thai kỳ đối mặt với nguy cơ vỡ tử cung cao.
Đối với những người mẹ chưa từng phẫu thuật tử cung trước đó, vỡ tử cung vẫn có thể xảy ra trong các trường hợp sau:
· Bất thường ở tử cung: Chẳng hạn như dị tật tử cung bẩm sinh hoặc thành tử cung mỏng bất thường.
· Mang thai nhiều lần (Sinh con nhiều lần): Khiến tử cung bị kéo căng liên tục và lặp đi lặp lại.
· Sử dụng thuốc giục sinh (kích đẻ): Đặc biệt là khi dùng quá liều gây ra các cơn co thắt tử cung quá mạnh dẫn đến rách tử cung.
· Bất thường ở thai nhi: Chẳng hạn như thai quá lớn hoặc ngôi thai bất thường, gây khó khăn cho quá trình chuyển dạ và làm tăng nguy cơ vỡ tử cung.
· Nhau cài răng lược (Placenta accreta spectrum): Tình trạng bánh nhau bám vào quá sâu và bất thường vào thành tử cung, làm tăng nguy cơ vỡ tử cung.
Các dấu hiệu và triệu chứng cảnh báo
Các triệu chứng của vỡ tử cung thường tiến triển đột ngột và đe dọa tính mạng ngay lập tức. Các mẹ bầu cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo sau:
· Đau bụng dữ dội, đột ngột và liên tục ngay cả khi tử cung không có cơn co; cơn đau có thể ở vùng bụng trên hoặc toàn bộ vùng bụng.
· Các cơn co thắt tử cung bất thường: Các cơn co đang đều đặn bỗng đột ngột dừng lại, hoặc trở nên cực kỳ dồn dập rồi biến mất đột ngột, thường theo sau là cơn đau bụng dữ dội.
· Chảy máu âm đạo: Có thể xảy ra đột ngột (trong một số trường hợp, máu có thể chỉ chảy tích tụ bên trong khoang bụng).
· Thai nhi giảm cử động hoặc ngừng máy hoàn toàn.
· Ngất xỉu, chóng mặt, choáng váng và mạch đập nhanh do mất máu quá nhiều.
Nguy cơ đối với Mẹ và Bé
· Đối với người mẹ: Gây băng huyết nghiêm trọng hoặc tụt huyết áp do mất lượng máu lớn. Bác sĩ phải tiến hành phẫu thuật khẩn cấp để cầm máu và khâu phục hồi vùng tử cung bị vỡ. Trong trường hợp tử cung tổn thương quá nặng không thể phục hồi, việc phẫu thuật cắt tử cung có thể được chỉ định để giữ mạng sống cho mẹ. Tình trạng này cực kỳ nguy hiểm nếu việc điều trị bị chậm trễ hoặc bệnh viện không có đủ nguồn máu để truyền kịp thời.
· Đối với em bé: Bé có thể bị ngạt (thiếu oxy) nghiêm trọng do nhau bong non, dẫn đến tổn thương não vĩnh viễn hoặc tử vong.
Chẩn đoán và Điều trị
Vỡ tử cung là một tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Việc chẩn đoán dựa trên các triệu chứng lâm sàng kết hợp với tiền sử phẫu thuật tử cung của sản phụ. Các bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật khẩn cấp (mổ lấy thai cấp cứu hoặc mở bụng) ngay lập tức để cứu em bé và cầm máu cho mẹ mà không thể chậm trễ một giây nào.
· Nếu vết rách nhỏ, bác sĩ sẽ tiến hành khâu phục hồi.
· Nếu vết rách quá nghiêm trọng hoặc tổn thương các mạch máu lớn, có thể cần phải cắt bỏ tử cung để cầm máu và cứu sống người mẹ.
Phòng ngừa và Giảm thiểu rủi ro
Mặc dù vỡ tử cung là một tai biến sản khoa cực kỳ nguy hiểm và đáng sợ, nhưng nguy cơ này hoàn toàn có thể giảm thiểu nếu có sự chuẩn bị và kế hoạch mang thai đúng đắn:
1. Cung cấp đầy đủ tiền sử phẫu thuật của bạn: Nếu bạn từng phẫu thuật liên quan đến tử cung (như bóc u xơ hay sinh mổ), hãy thông báo rõ ràng cho bác sĩ ngay trong lần khám thai đầu tiên.
2. Lựa chọn cơ sở y tế uy tín và trang thiết bị hiện đại: Các mẹ bầu có nguy cơ cao nên chọn sinh tại các bệnh viện có đầy đủ đội ngũ bác sĩ sản khoa, bác sĩ gây mê và bác sĩ nhi sơ sinh túc trực 24/7, có phòng sinh và phòng mổ luôn sẵn sàng, cũng như có ngân hàng máu dự trữ dồi dào đề phòng trường hợp băng huyết.
3. Đánh giá kỹ lưỡng phương pháp sinh: Bác sĩ sẽ cân nhắc xem việc sinh thường có an toàn hay không, hoặc chủ động mổ lấy thai (mổ chủ động) sẽ là lựa chọn an toàn hơn. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về rủi ro và lợi ích của việc mổ chủ động so với sinh thường đối với trường hợp có vết sẹo mổ cũ trên tử cung.
Để biết thêm thông tin chi tiết, vui lòng liên hệ: Trung tâm Sản phụ khoa
Thời gian làm việc: 8:00 sáng đến 8:00 tối (Giờ Bangkok)
Hotline hỗ trợ (Việt Nam): 085 775 1666
